“Để Ra Tết Rồi Tính” — Câu Tốn Kém Nhất Tiếng Việt

Có một câu mà từ giờ tới Tết bạn sẽ nghe rất nhiều lần — và có khi chính bạn cũng đang nói:

"Thôi để ra Tết rồi tính."

Câu đó nghe hợp lý tới mức không ai chất vấn. Nhưng nó là một trong những câu tốn kém nhất trong tiếng Việt.

Bốn Chữ Đó Đang Che Ba Thứ Khác Nhau

Sam thấy "để ra Tết" thường là vỏ bọc cho một trong ba thứ, và mỗi thứ cần cách xử lý khác nhau:

• Một: việc thật sự nên đợi. Ký hợp đồng lớn, khai trương, tuyển người — những việc cần đối tác có mặt và đầu óc mọi người tỉnh táo. Loại này hoãn là đúng.
• Hai: việc mình mệt quá không kham nổi lúc này. Loại này cũng chính đáng — nhưng hãy gọi đúng tên nó là "tôi đang cạn", chứ đừng gọi là "chưa tới lúc". Gọi đúng tên thì bạn còn biết mình cần nghỉ; gọi sai tên thì bạn tiếp tục nhận thêm việc.
• Ba: việc mình sợ, và Tết là cái cớ hợp pháp để né. Đây là loại tốn kém nhất — và cũng phổ biến nhất.

Cái Giá Của Việc Hoãn Sáu Tuần

Nghe thì chỉ là sáu tuần. Nhưng có ba cái giá ít ai tính:

Thứ nhất, "ra Tết" không phải một ngày cụ thể. Mùng bảy đi làm lại thì còn lơ ngơ. Hết tháng Giêng âm mới thật sự vào guồng. Cộng thêm rằm tháng Giêng, cộng thêm việc tồn đọng — thực tế "ra Tết rồi tính" thường có nghĩa là giữa tháng Ba. Bạn vừa hoãn hai tháng chứ không phải sáu tuần.

Thứ hai, việc bị hoãn vẫn chiếm chỗ trong đầu suốt thời gian đó. Nó không biến mất — nó chỉ chuyển từ danh sách việc phải làm sang danh sách việc treo, và như bài việc dang dở đã nói, việc treo ngốn năng lượng nhiều hơn việc đang làm.

Thứ ba, nỗi sợ thì lớn lên theo thời gian. Cuộc gọi khó gọi hôm nay sẽ khó hơn vào tháng sau. Chuyện cần nói với người nhà càng để lâu càng nặng. Đây là quy luật khá nhất quán: việc mình né không đứng yên chờ mình — nó phình ra.

Ba Câu Hỏi Trước Khi Hoãn

Lần tới khi bạn định nói "để ra Tết", thử dừng lại ba mươi giây và hỏi:

• Việc này có thật sự cần điều kiện gì mà bây giờ chưa có không? Nếu câu trả lời là "không, chỉ là mình chưa muốn làm" — thì đó là loại ba.
• Có phiên bản nhỏ nào của nó làm được trong tuần này không? Không ký được hợp đồng thì gửi được email đầu tiên. Không nói được chuyện lớn với ba mẹ thì gọi một cuộc hỏi thăm bình thường trước. Bước nhỏ giữ cho việc không chết.
• Nếu hoãn, mình có đặt ngày cụ thể không? "Ra Tết" không phải một ngày. "Thứ Hai ngày mùng chín tháng Hai" mới là một ngày. Việc không có ngày là việc không tồn tại.

Điều Nên Làm Trong Sáu Tuần Này

Sam không khuyên bạn nhồi mọi thứ vào trước Tết. Ngược lại là khác — như bài bản đồ bốn quý đã nói, quý này không phải quý để làm việc lớn.

Việc nên làm là phân loại. Lấy danh sách những thứ bạn đang định "để ra Tết", và chia làm ba cột theo ba loại ở trên:

• Loại một — ghi ngày cụ thể sau Tết, đưa vào lịch, xong.
• Loại hai — thừa nhận mình đang cạn, và xem kiểu cạn của mình để nạp lại đúng cách.
• Loại ba — chọn ra một việc trong nhóm này và làm phiên bản nhỏ nhất của nó trong tuần này.

Chỉ một thôi. Nhưng một việc mình sợ mà làm được trước Tết sẽ đổi hẳn cách bạn bước vào năm mới — nhẹ hơn nhiều so với việc mang nó qua cả kỳ nghỉ.

Câu hỏi Sam gửi bạn hôm nay: trong những thứ bạn đang định để ra Tết, cái nào bạn thật sự đang né? Bạn biết câu trả lời rồi. Nó vừa hiện lên trong đầu bạn khi đọc câu hỏi.