Người Già Trong Nhà: Một Phép Tính Không Ai Muốn Làm

Có một chuyện xảy ra với hầu hết chúng ta vào dịp Tết, và nó xảy ra rất khẽ.

Bạn về nhà, nhìn mẹ đứng bếp và chợt nhận ra dáng mẹ nhỏ hơn năm ngoái. Ba kể một câu chuyện lần thứ ba trong buổi tối. Ông bà đi chậm hơn, tai nghe kém hơn, và ngủ nhiều hơn.

Chẳng có biến cố gì cả. Chỉ là mỗi năm về một lần thì mình thấy rõ điều mà người ở nhà mỗi ngày không thấy.

Cái Giá Của Việc Đi Xa

Người sống cùng cha mẹ nhìn thấy họ già đi từng chút, nên hầu như không nhận ra. Còn người đi xa thì gặp lại theo từng lát cắt cách nhau mười hai tháng — và mỗi lần về, sự thay đổi hiện ra rõ mồn một.

Đó là lý do rất nhiều người xa nhà mang một nỗi buồn khó gọi tên vào những ngày Tết. Không phải vì có chuyện gì buồn. Mà vì trong ba ngày ấy, họ nhìn thấy thời gian một cách trực diện hơn cả năm cộng lại.

Một Phép Tính Không Ai Muốn Làm

Sam sẽ đưa ra một phép tính, và Sam biết nó hơi nặng. Nhưng nó là phép tính đổi được cách người ta sống mấy ngày Tết.

Nếu cha mẹ bạn năm nay bảy mươi tuổi, và bạn về nhà mỗi năm một lần vào dịp Tết — thì số lần bạn còn được ngồi ăn cơm với họ không phải là một con số vô hạn. Nó là một con số có thể đếm được, và nó thường nhỏ hơn nhiều so với cảm giác của chúng ta.

Sam không viết điều này để bạn buồn. Viết để bạn nhìn ba ngày sắp tới bằng con mắt khác: đây không phải một dịp lễ lặp lại hằng năm. Đây là một trong số hữu hạn những lần.

Bốn Việc Đáng Làm Trong Mấy Ngày Này

• Hỏi một câu về thời trẻ của họ, và nghe hết. "Hồi ba mẹ bằng tuổi con, ba mẹ sợ nhất chuyện gì?" "Cái Tết nào ba mẹ nhớ nhất?" Người lớn tuổi rất muốn kể, chỉ là hiếm khi có ai hỏi. Và những câu chuyện ấy — một khi họ đi rồi — không ai kể lại được nữa.
• Ghi âm hoặc quay lại một đoạn. Nghe hơi kỳ, nhưng Sam đã gặp nhiều người nói rằng thứ họ tiếc nhất là không còn nhớ rõ giọng của người đã đi. Một đoạn ba phút mẹ kể chuyện, quay lén trong lúc mẹ nấu ăn, sau này là thứ vô giá.
• Làm một việc cùng nhau, không phải chỉ nói chuyện. Với thế hệ cha mẹ chúng ta — nhất là những người mang mũi tên trống đường cảm xúc — họ thể hiện tình thương bằng việc làm chứ không bằng lời. Gói bánh cùng, đi chợ cùng, sửa cái cửa cùng: đó là ngôn ngữ của họ.
• Nói một câu tử tế, dù ngượng. "Con thương ba mẹ." Với rất nhiều gia đình Việt, câu này chưa từng được nói thành tiếng. Và gần như ai từng nói được cũng kể với Sam rằng phản ứng của cha mẹ họ khác xa những gì họ tưởng tượng.

Nếu Quan Hệ Của Bạn Với Cha Mẹ Không Dễ Dàng

Sam biết không phải nhà nào cũng ấm. Có những người về nhà là về với một nơi từng làm mình đau, và mọi lời khuyên "hãy trân trọng thời gian còn lại" nghe như một gánh nặng chứ không phải một lời nhắc.

Với những trường hợp ấy, Sam không nói bạn phải xóa hết và làm hòa trong ba ngày. Chuyện đó không thực tế, và cũng không công bằng với bạn.

Điều Sam gợi ý nhẹ hơn nhiều: chọn một chi tiết nhỏ để làm cho tử tế. Rót cho ba một ly nước. Hỏi mẹ một câu bình thường. Không cần tha thứ gì cả, không cần nói chuyện lớn.

Vì như bài chữa lành mối quan hệ với cha mẹ đã nói: chữa lành không có nghĩa là phải thân thiết lại. Nó chỉ có nghĩa là câu chuyện đó thôi điều khiển bạn. Và đôi khi, một cử chỉ nhỏ mà mình chủ động chọn làm lại là bước đầu tiên để mình thôi bị nó điều khiển.

Và Với Người Năm Nay Có Ghế Trống

Cuối cùng, Sam muốn nói một điều với những ai năm nay đón Tết mà thiếu một người.

Cái Tết đầu tiên sau khi mất một người thân là cái Tết nặng nhất. Mọi nghi thức quen thuộc đều nhắc tới sự vắng mặt: chỗ ngồi, món ăn người ấy thích, thói quen của người ấy trong ngày ba mươi.

Bạn không cần phải mạnh mẽ trong mấy ngày đó. Và nếu bạn muốn nhắc tên người ấy trong bữa cơm, hãy nhắc — nhiều gia đình tránh nói vì sợ làm nhau buồn, trong khi thật ra ai cũng đang nghĩ về người đó. Nói ra thường làm nhẹ đi chứ không nặng thêm.

Câu hỏi Sam gửi bạn hôm nay: có câu hỏi nào bạn muốn hỏi cha mẹ mình mà chưa bao giờ hỏi không? Tết này hỏi đi. Câu trả lời chỉ có ở một nơi duy nhất, và nơi ấy không ở lại mãi.