Có một bài kiểm tra nhỏ Sam hay mời mọi người thử. Lần gần nhất ai đó khen bạn — bạn đã trả lời thế nào? "Ôi có gì đâu." "May thôi ạ." "Chị quá lời rồi." Còn lần gần nhất ai đó đề nghị giúp bạn, bạn nói gì? "Thôi khỏi, em tự làm được."
Chúng ta được dạy rất kỹ cách cho đi. Nhưng gần như không ai dạy chúng ta cách nhận.
Vì Sao Nhận Lại Khó Đến Thế
Vì cho đi thì mình ở thế chủ động — mình mạnh, mình dư, mình là người có gì đó để trao. Còn nhận thì phải thừa nhận một điều khó chịu hơn: mình đang thiếu, và mình cần người khác.
Với những người quen gánh vác — người số 6 chăm sóc cả nhà, người số 8 luôn phải là chỗ dựa, người số 4 tự làm hết cho chắc — chuyện nhận gần như là một vùng cấm. Nhận nghĩa là mắc nợ. Nhận nghĩa là yếu. Nhận nghĩa là bớt một chút cái căn cước "tôi là người lo được cho mọi người".
Cái Giá Của Việc Chỉ Biết Cho
Sam nói điều này bằng sự thương mến chứ không phải trách móc: khi mình luôn cho mà không bao giờ nhận, mình vô tình lấy đi của người khác niềm vui được cho mình. Bạn nhớ cảm giác mua được món quà đúng ý người mình thương không? Cái ấm áp ấy — mỗi lần bạn từ chối nhận, bạn cắt mất phần của ai đó.
Và mối quan hệ nào cũng cần dòng chảy hai chiều. Một bên cho mãi, một bên nhận mãi, lâu ngày không còn là tình thân nữa mà thành một sự sắp đặt: người ban ơn và người mang ơn. Rất nhiều tình bạn, tình thân nguội đi vì đúng chỗ này — không ai làm gì sai cả, chỉ là dòng nước chảy một chiều nên cuối cùng cũng cạn.
Ba Bài Tập Nhỏ Để Tập Nhận
- Nhận lời khen bằng đúng hai chữ. Lần tới ai khen bạn, bỏ hết phần thanh minh, chỉ nói: "Cảm ơn." Rồi im. Hai giây đầu sẽ ngượng khủng khiếp. Nhưng đó là cảm giác của một cơ bắp lâu ngày không dùng đang được đánh thức.
- Mỗi tuần nhận một sự giúp đỡ. Chọn đúng một việc bạn thừa sức tự làm — xách đồ, chở đi, sửa giúp cái gì đó — và để người ta làm cho mình. Không đổi lại. Không trả công ngay lập tức. Chỉ nhận.
- Nói ra một nhu cầu, mỗi ngày một câu. "Hôm nay em mệt, anh nấu cơm giúp em nhé." Với nhiều người, câu đó khó nói hơn cả một bài thuyết trình trước trăm người. Nhưng người thương bạn không đọc được ý nghĩ — họ chỉ nghe được lời.
Nhận Không Phải Là Nợ
Điều làm nhiều người sợ nhất khi nhận là cảm giác mắc nợ — nhận rồi phải trả, mà nhỡ không trả nổi thì sao. Nhưng trong những mối quan hệ lành, cho và nhận không phải sổ nợ có hai cột. Nó giống nhịp thở hơn: hôm nay bạn thở ra, mai bạn hít vào, chẳng ai đi đếm.
Bài biết ơn không gồng Sam từng kể có một câu hợp với hôm nay: biết ơn thật là khi mình dám để lòng mình mềm ra. Nhận cũng vậy. Nhận là cho phép mình mềm trước một người an toàn.
Câu hỏi Sam gửi bạn: tuần này, bạn sẽ để ai được giúp mình một việc? Nghĩ ra một cái tên đi — rồi nhắn cho họ một câu thật ngắn.
Ai Đang Lo Cho Người Lo Cho Tất Cả?
Nếu bạn là người luôn gánh phần nặng trong nhà, bài luận giải riêng của Sam sẽ chỉ ra chỗ bạn đang tự bỏ đói mình — và cách lấy lại phần của mình mà không bỏ ai lại phía sau.