Sam đã viết riêng về 4 Đỉnh Cao và riêng về 4 Thử Thách. Nhưng có một chuyện ít người làm, mà làm rồi thì bản đồ đời mình sáng hẳn lên: đọc hai bộ chỉ số ấy cạnh nhau.
Vì chúng không phải hai danh sách rời. Chúng là hai mặt của cùng một chặng đường.
Cơ Hội Và Bài Tập Của Cùng Một Chặng
Mỗi chặng đời của bạn có một Đỉnh Cao và một Thử Thách chạy song song, cùng khoảng thời gian.
Đỉnh Cao là cơ hội — chủ đề mà giai đoạn ấy mở ra cho bạn, là hướng năng lượng đang chảy. Thử Thách là học phí — bài tập bạn phải làm để nhận được cơ hội đó.
Nói cách khác: Đỉnh Cao cho biết cánh cửa nào đang mở, Thử Thách cho biết bạn phải học gì để bước qua được cửa ấy. Đọc riêng một cái thì thiếu một nửa câu chuyện.
Ba Kiểu Tương Quan
1. Thử Thách phục vụ trực tiếp cho Đỉnh Cao
Ví dụ: Đỉnh Cao số 8 (chặng của thành tựu, tiền bạc, quy mô) đi cùng Thử Thách số 4 (bài học về kỷ luật và nền móng). Ở đây quan hệ rất rõ: bạn được mở ra cơ hội lớn, và bài tập là học cách xây cho chắc để giữ được nó.
Khi hai con số ăn khớp kiểu này, chặng đó thường tiến rất nhanh — nếu bạn chịu làm bài tập. Còn nếu né bài tập, cơ hội vẫn tới rồi vẫn tuột đi, lặp lại vài lần cho tới khi bạn hiểu.
2. Thử Thách nghịch với Đỉnh Cao
Ví dụ: Đỉnh Cao số 3 (chặng biểu đạt, cần cất tiếng, cần xuất hiện) đi cùng Thử Thách số 7 (bài học về việc cần khoảng lặng và chiều sâu). Nghe như hai hướng ngược nhau.
Nhưng đây thường là những chặng làm nên một người thú vị: bạn buộc phải học cách nói ra những điều có chiều sâu, thay vì nói nhiều. Cái nghịch ấy là cái mài.
3. Thử Thách số 0
Đây là trường hợp đặc biệt Sam luôn nói kỹ. Thử Thách 0 không có nghĩa là không có bài tập. Nó có nghĩa là bạn đã mang sẵn năng lực để xử lý mọi bài tập của chặng ấy — và bài tập thật sự là học cách chọn dùng nó.
Người có Thử Thách 0 thường là người "làm gì cũng được" nhưng hay đứng giữa ngã ba mà không chọn. Tự do quá lớn cũng là một bài tập.
Cách Đọc Cho Chặng Bạn Đang Ở
Sam gợi ý bốn bước, làm được trong nửa tiếng:
- Bước 1: xác định bạn đang ở Đỉnh Cao thứ mấy. Đỉnh đầu tiên bắt đầu ở tuổi 36 trừ Số Chủ Đạo, các đỉnh sau mỗi đỉnh chín năm.
- Bước 2: viết con số Đỉnh Cao và con số Thử Thách của chặng đó cạnh nhau.
- Bước 3: viết một câu duy nhất theo mẫu: "Chặng này mở ra cho tôi ___, và để nhận được nó tôi cần học ___."
- Bước 4: nhìn lại vài năm vừa qua và tìm bằng chứng. Những chuyện lặp lại làm bạn vấp — chúng có nói về con số Thử Thách kia không?
Bước 4 là bước làm người ta lặng đi. Vì thường thì bằng chứng có sẵn cả rồi, chỉ là chưa ai xâu chúng lại thành một sợi.
Vì Sao Nên Đọc Vào Lúc Này
Cuối năm là lúc người ta hay lập kế hoạch cho mười hai tháng tới. Nhưng kế hoạch một năm sẽ vững hơn nhiều nếu nó nằm trong một khung dài hơn.
Khi bạn biết chặng chín năm hiện tại của mình đang mở ra chủ đề gì, thì câu hỏi "năm sau nên làm gì" bỗng dễ trả lời hẳn: làm việc phục vụ cho chủ đề của chặng, và làm bài tập mà chặng đang giao.
Còn kế hoạch năm đặt ngoài khung ấy — dù hay tới đâu — thường sẽ là một năm cố gắng đi ngược dòng.
Câu hỏi Sam gửi bạn: trong năm năm qua, có một kiểu khó khăn nào cứ lặp lại dưới nhiều gương mặt khác nhau không? Đó gần như luôn là Thử Thách của chặng bạn đang sống — và nó đang chờ được làm cho xong.
Bốn Chặng Đời Bạn — Cơ Hội Và Bài Tập
Gói Gỡ Nút Thắt: 4 Đỉnh Cao và 4 Thử Thách đọc theo cặp, kèm mốc tuổi cụ thể và 3 Giai Đoạn lớn của cuộc đời bạn.