“Con Thương Ba Mẹ” — Vì Sao Bốn Chữ Đó Khó Nói Đến Vậy

Hôm qua Sam viết về mẹ và con gái. Hôm nay nói về đúng một câu — câu mà rất nhiều người Việt chưa từng nói với cha mẹ mình một lần trong đời:

"Con thương ba mẹ."

Bốn chữ. Không khó phát âm. Vậy mà với phần lớn chúng ta, nói ra nó khó hơn cả một bài thuyết trình trước trăm người.

Vì Sao Khó Đến Vậy

Sam thấy bốn lý do, và không lý do nào là vì chúng ta không thương:

• Chưa ai từng nói câu đó với mình. Đây là lý do lớn nhất. Chúng ta học ngôn ngữ tình cảm từ cha mẹ — và nếu cả tuổi thơ không nghe câu đó, thì lớn lên mình cũng không có nó trong vốn từ.
• Sợ phản ứng của người nghe. Nói xong mà ba cười trừ, hoặc mẹ hỏi "sao tự nhiên vậy con", thì mình thấy hụt và ngượng. Nên thà không nói.
• Cảm giác nó phải đi kèm dịp đặc biệt. Người ta chờ một dịp đủ trang trọng — sinh nhật, lúc ốm đau, lúc chia xa. Rồi dịp nào cũng thấy chưa đúng lúc.
• Và với nhiều người, câu đó chạm vào một chỗ chưa xong. Nói "con thương ba mẹ" khi trong lòng còn một điều chưa tha thứ thì thấy như đang nói dối. Nên im lặng dễ hơn.

Ngôn Ngữ Của Thế Hệ Trước

Có một điều Sam nghĩ đáng hiểu trước khi nói tới việc nói.

Phần lớn cha mẹ chúng ta thuộc thế hệ mà việc bày tỏ tình cảm bằng lời không tồn tại trong cuộc sống của họ. Họ lớn lên trong thời khó, nơi thương một người nghĩa là bảo đảm người đó có ăn, có học, có chỗ ở.

Điều này thể hiện rất rõ trong bản đồ số: rất nhiều người thế hệ ấy mang mũi tên trống đường cảm xúc — họ cảm rất sâu nhưng không có ngôn ngữ cho cảm xúc. Thương thì làm, buồn thì im.

Nên khi bạn nói "con thương ba mẹ" mà nhận lại một câu cụt lủn hoặc một cái cười trừ — đó không phải sự thờ ơ. Đó là một người đang bối rối vì vừa nhận được một thứ bằng thứ tiếng họ chưa từng học.

Ba Cách Dễ Hơn

Nếu nói thẳng bốn chữ ấy quá khó, Sam gợi ý ba cách vòng — và chúng đều mang cùng một thông điệp:

Một: nói một kỷ niệm cụ thể. "Con vẫn nhớ hồi con thi đại học, sáng nào mẹ cũng dậy sớm nấu cho con ăn." Câu này dễ nói hơn nhiều, và nó nói rằng bạn nhớ, bạn để ý, bạn biết ơn — tức là toàn bộ nội dung của bốn chữ kia.

Hai: nói bằng chữ viết. Một tin nhắn, một dòng trong tấm thiệp. Với những người khó nói thành tiếng — nhất là đàn ông, và nhất là với ba — chữ viết dễ hơn rất nhiều. Và người nhận thường giữ lại rất lâu.

Ba: nói bằng một câu hỏi. "Ba có bao giờ thấy mệt không?" "Hồi đó ba mẹ nuôi tụi con chắc khó lắm hả?" Câu hỏi kiểu này mở ra không gian, và trong không gian ấy nhiều điều được nói ra từ cả hai phía.

Nếu Bạn Sợ Phản Ứng Của Họ

Sam muốn chuẩn bị trước cho bạn, vì phản ứng thường không như trong phim.

Rất có thể ba bạn sẽ ậm ừ rồi đổi chủ đề. Rất có thể mẹ bạn sẽ hỏi "con làm sao thế, có chuyện gì à?". Rất có thể không ai khóc, không ai ôm, và bạn sẽ thấy hơi ngượng trong năm phút sau đó.

Điều đó không có nghĩa là câu nói của bạn không tới. Với thế hệ ấy, phản ứng bên ngoài và điều diễn ra bên trong là hai chuyện rất khác nhau.

Sam đã nghe không ít người kể rằng nhiều năm sau, họ phát hiện mẹ mình vẫn giữ tấm thiệp đó trong ngăn kéo. Hoặc bố mình đã kể lại chuyện đó cho hàng xóm nghe — dù lúc nhận thì chỉ gật đầu.

Và Nếu Bạn Chưa Sẵn Sàng

Có những người không nói được vì trong lòng còn một điều chưa xong — một tổn thương chưa lành, một chuyện chưa được xin lỗi.

Với bạn, Sam không khuyên phải nói cho bằng được. Nói ra một câu mình chưa thấy thật thì cũng chẳng để làm gì.

Nhưng có một việc trung gian bạn làm được: viết ra câu đó cho riêng mình. Không gửi cho ai. Chỉ viết, và xem mình cảm thấy gì. Đôi khi việc viết được ra giấy là bước đầu tiên của một quá trình dài hơn — như bài lá thư không gửi đã nói.

Một Việc Cho Cuối Tuần Này

Sam gợi ý một việc rất cụ thể, và mong bạn làm thật:

Gọi cho cha hoặc mẹ. Không cần dịp gì. Và trong cuộc gọi đó, nói một câu cụ thể — một kỷ niệm, một lời cảm ơn cho một chuyện nhỏ, hoặc bốn chữ kia nếu bạn nói được.

Rồi để ý xem sau khi cúp máy, bạn cảm thấy gì.

Câu hỏi Sam gửi bạn hôm nay: nếu chỉ còn một cuộc gọi cuối cùng với cha mẹ, bạn muốn nói điều gì? Câu trả lời đó — hãy nói nó trong tuần này, khi vẫn còn rất nhiều cuộc gọi phía trước.