Ở phòng chờ khám nhi bên đó, người ta gọi tên bé: Emma. Một bé gái tóc đen chạy ra. Trên giấy khai sinh, sau chữ Emma còn có một cái họ Việt mà cô y tá vừa đọc vừa ngập ngừng.
Sam kể cảnh này vì nó gói trọn một nỗi lo mà rất nhiều ba mẹ ở xa mang theo suốt: mình đặt tên Tây cho con để con đỡ khổ ở trường, rồi mai này con có còn là người Việt nữa không.
Bài này Sam viết để trả lời câu đó bằng con số.
Vì Sao Ba Mẹ Đặt Tên Tây Cho Con
Sam chưa gặp ai làm chuyện này vì chê tên Việt. Lý do luôn là những chuyện rất đời:
- Cô giáo gọi sai tên con suốt ba năm, con ngại tới mức không dám giơ tay.
- Tên có dấu bị máy tính của trường cắt mất, in ra thành một chuỗi ký tự lạ.
- Bạn cùng lớp lấy tên con ra làm trò cười, con về nhà khóc.
- Ba mẹ muốn con bước vào đời không phải giải thích cái tên của mình trước khi được nghe.
Đây là những lý do của người thương con. Sam muốn nói rõ chỗ đó trước khi nói tới con số.
Con Có Hai Lớp, Và Cả Hai Đều Thật
Sam dựng một ví dụ. Bé tên khai sinh Phạm Gia Hân, ở trường gọi là Emma Pham.
PHAM = 20 · GIA = 17 · HAN = 14 → tổng 51 → 5 + 1 = 6
Số 6 — trái tim của gia đình, đứa trẻ sinh ra đã biết để ý xem ai trong nhà đang buồn.
Lớp đang dùng — EMMA PHAM
EMMA = 14 · PHAM = 20 → tổng 34 → 3 + 4 = 7
Số 7 — quan sát, cần khoảng riêng, thích hiểu mọi thứ tận gốc trước khi tham gia.
Ở nhà, con là số 6: quấn mẹ, để ý ông bà, thấy ai buồn là lại gần. Ở trường, con sống dưới cái tên số 7: đứng ngoài nhìn một lúc lâu rồi mới nhập cuộc, cô giáo ghi trong sổ liên lạc là "cháu hơi rụt rè".
Ba mẹ đọc sổ liên lạc xong hoang mang, vì ở nhà con đâu có vậy.
Con không hề đổi tính. Con đang sống ở hai tần số, mỗi nơi một tần số, và con làm việc đó từ lúc bốn tuổi mà không ai dạy.
Điều Này Có Hại Cho Con Không
Không. Nhưng nó tốn sức của con, và chỗ tốn sức đó thường không ai nhìn thấy.
Một đứa trẻ mang hai cái tên là một đứa trẻ mỗi ngày đi qua đi lại giữa hai thế giới. Sáng ra khỏi cửa là thành Emma. Chiều về tới nhà lại thành Gia Hân. Người lớn đi làm về mệt còn biết than. Con thì không có chữ để gọi tên chuyện mình đang làm, nên con chỉ im.
Việc của ba mẹ là làm cho hai bên bớt xa nhau, để con đi lại đỡ mệt.
Bốn Việc Ba Mẹ Làm Được
- Kể cho con nghe vì sao con có tên Việt đó. Ai đặt, đặt trong hoàn cảnh nào, chữ đó nghĩa là gì. Một đứa trẻ biết câu chuyện đằng sau tên mình thì giữ được cái tên đó lâu hơn nhiều so với đứa trẻ chỉ biết mình có nó.
- Dùng tên Việt vào những lúc ấm. Lúc gọi con dậy, lúc ôm con, lúc khen con. Đừng để tên Việt chỉ xuất hiện lúc con bị mắng — nhiều nhà vô tình làm vậy, và con lớn lên né cái tên đó.
- Đừng bắt con chọn một bên. Con giữ được cả hai. Người lớn sốt ruột muốn con "phải là người Việt" thường làm con bỏ chạy nhanh hơn.
- Biết con số của tên Việt lẫn tên ở trường. Để khi cô giáo tả một đứa trẻ mà bạn thấy lạ hoắc, bạn hiểu đó là con đang ở lớp nào, chứ không phải con hai mặt.
Hai Phút Trước Giờ Con Ngủ
Tối nay, lúc con chuẩn bị đi ngủ, bạn gọi con bằng tên Việt đầy đủ rồi kể cho con nghe chừng hai phút về cái tên đó. Ai chọn. Vì sao chọn. Lúc đó ba mẹ đang mong gì cho con.
Có mẹ kể lại với Sam rằng đứa con tám tuổi nghe xong nằm im một lúc rồi hỏi: "Vậy tên con nghĩa là ba mẹ vui hả?" Từ hôm đó con tự viết tên Việt của mình vào góc mấy tờ bài tập.
Không cần làm gì to hơn thế đâu.