Tháng Giêng là mùa của những lá đơn ứng tuyển. Người vừa nghỉ việc cuối năm, người nhận thưởng xong rồi đi, người vừa ra trường, người quay lại đi làm sau một quãng nghỉ.
Nếu bạn đang trong số đó, bài hôm nay không phải bài dạy viết hồ sơ. Sam nói về một thứ khác — thứ quyết định bạn có bền ở chỗ mới hay không, chứ không chỉ có được nhận hay không.
Ba Câu Hỏi Bản Đồ Số Trả Lời Được
Trong bài bản đồ nghề theo bộ số, Sam đã nói: bộ số không chỉ đích danh một nghề. Nhưng khi bạn đang cầm hai, ba lời mời trên tay, nó trả lời được ba câu hỏi rất cụ thể:
- Môi trường nào nuôi mình, môi trường nào bào mòn mình? Cùng một chức danh, làm ở công ty nghìn người và làm ở đội mười người là hai đời sống khác hẳn. Người số 7 cần không gian yên và ít họp; người số 3 cần được nói và được thấy; người số 4 cần quy trình rõ ràng, còn người số 5 sẽ chết dần trong đúng cái quy trình ấy.
- Kiểu sếp nào mình chịu được? Đây là yếu tố quyết định hơn cả công việc, mà ít ai cân nhắc khi phỏng vấn. Người số 1 không sống nổi dưới một người quản lý chi li từng bước. Người số 2 sẽ héo dưới một người sếp giao tiếp cộc lốc, dù người sếp ấy không hề có ý gì.
- Phần nào của công việc sẽ nuôi mình lâu dài? Đây là chỗ Số Tâm Hồn lên tiếng. Một công việc phục vụ tốt Số Vận Mệnh mà bỏ đói Số Tâm Hồn thì hai năm sau bạn sẽ ngồi đúng chỗ này với đúng câu hỏi này.
Bốn Câu Nên Hỏi Trong Buổi Phỏng Vấn
Đây là phần thực dụng. Bốn câu này giúp bạn nhìn ra môi trường thật, thứ mà tin tuyển dụng không bao giờ nói:
- "Một ngày làm việc bình thường ở vị trí này diễn ra thế nào?" Câu này lộ ra nhịp công việc — nhiều họp hay nhiều việc một mình, ổn định hay liên tục đổi.
- "Người làm tốt ở vị trí này thường có điểm chung gì?" Câu trả lời cho bạn biết môi trường thưởng cho kiểu người nào.
- "Anh chị thường phản hồi công việc theo cách nào?" Với người nhạy cảm, câu này quan trọng hơn mức lương.
- "Người trước ở vị trí này rời đi vì lý do gì?" Câu khó hỏi nhất và cũng tiết lộ nhiều nhất.
Nếu Bạn Đang Chọn Giữa Hai Lời Mời
Sam gợi ý một bảng rất đơn giản. Kẻ hai cột, và chấm điểm từng lời mời theo bốn tiêu chí:
2. Môi trường và người — mình có thở được ở đó không?
3. Điều mình học được trong hai năm tới — chỗ này cho mình lớn lên theo hướng nào?
4. Tiền và điều kiện — có đủ để mình sống ổn định không?
Cái bẫy phổ biến là chấm mỗi tiêu chí 4 rồi chọn theo tổng điểm. Sam khuyên làm khác: nếu tiêu chí 2 quá thấp, đừng chọn nơi đó dù ba tiêu chí kia cao. Vì môi trường là thứ bạn sống trong đó tám tiếng mỗi ngày, và nó ăn mòn hoặc nuôi dưỡng bạn nhiều hơn mọi thứ khác.
Và Nếu Bạn Đang Tìm Mà Chưa Có Gì
Sam biết mùa này cũng có nhiều người ở tình trạng ấy — gửi hồ sơ đi mà chưa nhận được hồi âm, và mỗi ngày trôi qua lại thấy giá trị bản thân tụt xuống một chút.
Ba điều Sam muốn nói:
Một: khoảng trống này không định nghĩa bạn. Việc chưa tìm được chỗ mới nói về thị trường, về thời điểm, về may rủi — nhiều hơn là về năng lực của bạn.
Hai: giữ một nhịp trong ngày. Thứ bào mòn người thất nghiệp nhanh nhất không phải chuyện tiền, mà là những ngày không có hình dạng. Đặt một việc cố định mỗi sáng — bất cứ việc gì.
Ba: nói với vài người rằng bạn đang tìm. Trong một năm mà các mối quan hệ được coi trọng như năm 11, phần lớn cơ hội tốt đến từ người quen chứ không từ tin tuyển dụng. Và người ta không giới thiệu được cho bạn nếu họ không biết bạn đang cần.
Câu hỏi Sam gửi bạn hôm nay: trong công việc gần nhất, phần việc nào làm bạn quên cả giờ giấc — và phần nào làm bạn nhìn đồng hồ liên tục? Hai câu trả lời đó là tiêu chí thật để bạn sàng lọc mọi lời mời sắp tới.
Chọn Đúng Chỗ, Không Chỉ Chọn Đúng Việc
Buổi luận giải trực tiếp cùng Sam: đặt các phương án cụ thể của bạn lên bàn và soi theo bộ số — chất việc, môi trường, và hướng bạn lớn lên.