Có những gia đình Việt bây giờ trải ra trên bản đồ thế giới. Ba mẹ ở quê. Người con cả ở Mỹ. Đứa em gái lấy chồng bên Đức. Đứa út còn ở Sài Gòn, và mặc định là người lo hết mọi việc ở nhà.
Mỗi năm cả nhà gặp nhau đủ mặt được một lần, có nhà vài năm mới được một lần. Còn lại thì gặp nhau trong một nhóm chat, nơi tin nhắn của người này rơi vào lúc người kia đang ngủ.
Bài này Sam viết cho những gia đình như vậy.
Chuyện Hay Xảy Ra Trong Một Nhà Ở Ba Nước
Sam làm bài luận cho nhiều gia đình kiểu này, và có mấy chuyện lặp lại tới mức thành khuôn:
- Người ở xa nhất gửi tiền nhiều nhất, và bị nói là vô tâm nhất. Vì tiền thì tháng nào cũng thấy, còn công chăm sóc thì ngày nào cũng phải làm.
- Người ở gần ba mẹ gánh hết việc, và không dám than. Than thì sợ mang tiếng đòi công, mà không than thì trong lòng mòn dần.
- Anh chị em xa nhau lâu quá thì không còn cãi nhau nữa. Nghe tưởng là hòa thuận. Thật ra là hết chuyện để nói.
- Mọi mâu thuẫn cũ bùng lên đúng lúc nhà có việc lớn. Ba mẹ ốm, chia đất, hoặc một đám tang. Lúc cần đứng cạnh nhau nhất lại là lúc dễ vỡ nhất.
Nhà nào cũng tưởng chuyện của nhà mình là cá biệt. Sam ngồi đọc hàng chục bản đồ gia đình thì thấy nó có quy luật.
Vì Sao Mỗi Người Nhận Một Vai Khác Nhau
Đây là phần Sam thích nhất khi làm bài luận cho cả nhà. Vì nhìn từng người riêng lẻ thì không thấy gì, đặt cạnh nhau mới lộ ra.
Người mang số 1 hoặc số 8 đậm thường là người đứng ra quyết. Cả nhà dựa vào họ lúc có việc, rồi cũng chính họ bị trách là độc đoán.
Người mang số 5 đậm là người đi xa nhất, và đi sớm nhất. Đây không phải người vô trách nhiệm — cấu tạo của họ là để dịch chuyển.
Người mang số 2 hoặc số 9 đậm là người giữ hòa khí, người nhắn tin dò xem ai đang giận ai. Họ mệt nhất mà ít ai nhận ra.
Khi cả nhà hiểu rằng mỗi người đang làm đúng cái việc mà cấu tạo của họ đẩy họ làm, thì những câu trách móc bớt đi nhiều. Người ở xa không phải kẻ bỏ đi. Người quyết đoán không phải kẻ áp đặt. Người ở nhà không phải kẻ chịu thiệt vì kém cỏi hơn.
Ba Việc Giúp Một Gia Đình Ở Ba Nước Đỡ Rời Ra
- Chia việc theo cái làm được, không chia đều theo đầu người. Người ở gần lo việc tay chân. Người ở xa lo phần tiền, phần giấy tờ, phần đặt lịch khám, phần gọi điện đều đặn. Ghi rõ ra, đừng để ngầm hiểu.
- Một cuộc gọi cả nhà, cố định mỗi tháng một lần. Không chờ có việc mới gọi. Nhà nào chỉ gọi nhau khi có chuyện thì tiếng chuông nào cũng thành tin dữ.
- Nói trước chuyện khó, lúc chưa xảy ra. Ba mẹ về già ai đón, nhà cửa tính sao, ai đứng tên giấy tờ. Bàn lúc bình thường thì bàn được. Bàn lúc đang tang gia thì thành cãi nhau, và vết đó ở lại rất lâu.
Tin Nhắn Chưa Ai Từng Gửi
Bạn nhắn riêng cho người anh chị em đang ở gần ba mẹ nhất một câu: "Dạo này em (anh) lo nhà có mệt không?"
Chỉ hỏi vậy thôi, đừng kèm theo lời khuyên nào cả.
Sam nghe nhiều người ở nhà nói rằng suốt bao nhiêu năm chưa ai hỏi họ câu đó một lần. Người ta hỏi ba mẹ sao rồi, hỏi nhà có việc gì không, hỏi tiền tháng này đủ chưa. Chưa ai hỏi chính họ có mệt không.